A┼čk Asla Yetmez.!!!

Bir isin gerek ┼čart─▒ ayni zamanda yeter ┼čart olmad─▒─č─▒ gibi, par├ža da b├╝t├╝n de─čildir. Gelin g├Âr├╝n ki, insano─člu ├žo─ču kez gerek ┼čart─▒ yeter sart zanneder ve ├žogunlukla par├žayi b├╝t├╝nle ├Âzdeslestirir. Zira, bir is gerek ┼čart olmaksizin ger├žeklesmez ve bir b├╝t├╝n par├ža tamam olmadan b├╝t├╝n olmaz. Ve bu durum, dikkatlerin kendisi olmadan sonucun ger├žekle┼čmedi─či ‘gerek ┼čart’ ile kendisi olmadan b├╝t├╝n├╝n yarim kald─▒─č─▒ ‘par├ža’ ├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒r─▒r. Bu yo─čunluk-par├ža-b├╝t├╝n ili┼čkisi g├Âzden ka├žt─▒─č─▒ ve gerek ┼čart─▒n yeter ┼čart olmad─▒─č─▒ unutuldugu takdirde-sair sartlara ve sair par├žalara, hatta isin ve b├╝t├╝n├╝n tamamina dair bir algi k├Ârl├╝g├╝n├╝ getirir. Bu k├Ârl├╝k, idraki daralt─▒r. Sonu├ž par├žan─▒n b├╝t├╝n├╝n tamam─▒ imi┼č gibi muamele g├Ârmesi, ‘gerek ┼čart’─▒n ise ‘yeter ┼čart’ makam─▒na terfi etmesidir.
Evlili─če ve aile hayat─▒na dair yaz─▒lan, ├žizilen, konu┼čulan, d├╝┼č├╝n├╝len ve payla┼č─▒lan ┼čeylere bakt─▒─č─▒nda, insan bu yan─▒lg─▒ zincirinin bir yans─▒mas─▒n─▒ rahatl─▒kla g├Âr├╝yor. Bir├žok zihinde, evlilik ile a┼čk, aile hayati ile birbirine a┼č─▒k iki insan neredeyse e┼čanlaml─▒ hale gelmi┼č bulunuyor. Evlili─čin ‘gerek ┼čart’lar─▒ndan biri olarak a┼čk, genelde, ‘yeter ┼čart’ olarak algilaniyor. Ve, s─▒hhatli bir aile hayatinin ayr─▒lmaz bir par├žas─▒ olarak birbirine a┼č─▒k iki kalb, bu aile tablosunun tamami gibi muamele g├Âr├╝yor.
Evlili─če ve aile hayatina dair ‘ask’ ├╝zerinde yogunlasan bu vurgu, bir├žok alanda ├žok farkli tezah├╝rleriyle ├žikiyor karsimiza. Nikah davetiyelerinin ├žo─čunda, olan-bitenin birle┼čik iki kalp fig├╝r├╝yle ├Âzetlendi─čini g├Âr├╝yoruz. D├╝─č├╝n pastalar─▒n─▒ kalp suretinde yapt─▒r─▒yor kimileri. D├╝─č├╝n arabalarina bir ├žift kalb yapistiriliyor ve her birinin i├žine hanimin ve erkegin isminin ilk harfi yerlestiriliyor. ├ľte yandan, binlerce film, on binlerce roman, y├╝z binlerce ┼čiir ‘beraberlik’ ile ‘a┼čk’i ├ódeta ├Âzde┼č tutuyor. ‘A┼čk─▒n G├╝c├╝’ne dair filmler yap─▒l─▒yor, mutlu Evlili─čin biricik form├╝l├╝ olarak ├Âm├╝r boyu a┼čk─▒ ├Âneren kitaplar haz─▒rlan─▒yor, “Sevmek ne g├╝zel ┼čey/Sevgiyle d├╝zelir her ┼čey” t├╝r├╝nden ┼čiirler yaz─▒l─▒yor. Ve, a┼čka dair bu vurguyla birlikte, bir evlili─či ba┼člatmak veya ya┼čatmak, bir aile hayatini kurmak veya kurtarmak i├žin A┼čk─▒n yeterli oldugunu zanneder hale geliniyor.
Ama ├Âte yandan, h├╝sranla sonu├žlan mis, mahkeme kap─▒s─▒na dayanm─▒┼č, ├Ânemli k─▒sm─▒ bir seneye varmadan t├╝kenmi┼č evliliklerle kar┼č─▒la┼č─▒yor. a┼čk, evlilik i├žin yeterli g├Âr├╝l├╝yor; ama asklar evliligi kurtarmaya yetmiyor. ‘a┼čk evlilikleri’nin ciddi bir oraninin yasadigi akibet, gerek sart olarak askin evliligin yeter sarti olmadigini apa├žik g├Âsteriyor.
Bu v├óka, A┼čk─▒n k├Ât├╝ birsey oldugunu g├Âstermiyor elbette. Rab-i Rah├«m’in insan kalbine yerle┼čti─či, insani heyecana ve harekete sevk eden, insani gayrete ve cevelana y├Ânelten bir duygu olarak a┼čk, elbette hayatlara bir renk, bir anlam kat─▒yor; ve a├ž─▒lmam─▒┼č bir├žok duygu a┼čk ile a├žilip olgunlasiyor. Insan askla gelisiyor, farketmedigi bir dizi n├╝ansin anlamini ve ├Ânemini askla farkediyor, pek ├žok insan├« ├Âzellik a┼čk sayesinde inkisaf kaydediyor. a┼čk insani yontuyor, t├Ârp├╝l├╝yor, inceltiyor, olgunlastiriyor ve ‘m├╝kemmel’e uzanan yolda adimlar attiriyor. B├╝t├╝n bu y├Ânleriyle, a┼čk, Evlili─če anlam katiyor, renk katiyor, nese ve lezzet kazandiriyor.
Ne ki, evlilik denen sey, askla baslayip bitmiyor. Bir aile hayatinin kurulmasinda ‘gerek ┼čart’ olarak kesinlikle ├Ânem tasiyan ask, ‘yeter sart’ da olamiyor. Zira, yetmiyor! Bu bakimdan, hem ‘gerek sart’ olarak aski vurgulamak, hem de askin ‘yeter sart’ olarak sunumuna a├žik bir muhalefet serhi koymak gerekiyor. Aska dair bu iki sunumun arasini a├žik├ža ayirmak gerekiyor.
Bu noktada, ├Âncelikli olarak, sevmenin ├žok bilinen ve ├žok vurgulanan bir yansimasi olarak askin, sevmenin ta kendisi ve yeg├óne yansimasi olmadigini farketmek gerekiyor ├Âncelikle. Sevmenin, sefkat gibi, h├╝rmet gibi, acimak gibi baskaca tezah├╝rlerinin de oldugunu bilmek gerekiyor. Mesel├ó, anne ├žocugunu sever, ama ├ósik degildir ona. ├çocugun anneye olan sevgisi de ask degildir. Birincisi sefkat sinifindan, ikincisi ise h├╝rmet cinsinden bir sevgidir.
Hem, sevmenin yeg├óne t├╝r├╝ degil, bir t├╝r├╝ oldugunu bildikten sonra, bir sevgi t├╝r├╝ olarak askin tarifini dogru yapmak da gerekiyor. Nedir ask, nasil bir sevmektir? Karsilikli sevmektir. Karsilik bekleyerek sevmedir. Karsilik g├Ârmedigi halde dahi, karsilik beklemektir. Bir baska insani askla seven, ondan mukabele bekler, karsilik g├Ârmek ister. Ve, tatli baslayan b├╝t├╝n asklar, karsilik g├Ârmeyince yahut karsilik g├Ârmez duruma gelince veyahut karsilik g├Ârme ├╝midi dahi t├╝kenince, biter. Karsilik g├Ârmeyecegini kesinkes bilerek, karsilik g├Ârecegine dair zerre miskal bir ├╝mit hissetmeyerek devam eden tek bir ask yoktur. B├╝t├╝n asklarda ya bir ‘hemen simdi’ boyutu vardir, veya ‘bir g├╝n mutlaka’ boyutu.
S├Âz├╝n kisasi, ask karsilik ister. Ask, karsilikli sevmektir. Ask, karsilik bekleyerek sevmektir.
Dolayisiyla, yalnizca ask ├╝zerine kurulan bir evlilik, bir a├židan, pamuk ipligine bagli bir evliliktir. ├ľmr├╝ ve sihhati, karsiliga endekslenmis bir evliliktir. Karsilik g├Ârme y├╝zdesi y├╝kselince saglamlasan, karsilik g├Ârme y├╝zdesi d├╝st├╝k├že zayiflayan ve hatta ├ž├Âken bir evliliktir. Ask, bir evliligi ├Âm├╝r boyu tasimak, bir aile hayatinin asl├« ve yeg├óne diregi olmak i├žin asla yeterli degildir.
Sarsilan, sallantida olan, hatta yikilan evliliklere bakalim. Kari ve kocadan her ikisi veya en azindan biri, esinden l├óyik oldugu ilgiyi ve karsiligi g├Ârmedigini d├╝s├╝nmektedir. Ki, ya ger├žekten karsilik g├Ârmemekte veya g├Âr├╝ld├╝g├╝ halde g├Âr├╝lmedigi d├╝s├╝n├╝lmektedir. Aska dair onca filme ve romana kirilma veya kopma anlarinin c├╝mleleri olarak yazilan, g├╝ndelik hayatta da siklikla duyulan “Eskiden b├Âyle miydi?,” “Sen o eski sen degilsin,” “Seni tanimakta zorlaniyorum,” “Bazan benim evlendigim adam bu muydu diye d├╝s├╝nd├╝g├╝m oluyor” kabilinden bin t├╝rl├╝ s├Âz yalniz aska dayanan bir evliligin karsilik g├Âr├╝lmedigi zaman nasil ├ž├Âkebildigini belgelemektedir.
A├žik├žasi, ask karsilikli sevmektir; ve, karsilik bekledigi i├žin, ask asla fedak├ór degildir. Fedak├ór bir sevgi olmadigi i├žin de, bir evliligin devami i├žin ask asla yeterli degildir.
Zira, Rabb-i Rah├«m, ehadiyet sirriyla, her insani ayri bir ├ólem olarak yaratmis, her insani sonsuz sayida duygu ve arzuyla donatmistir. Bu sonsuz ├žesitlilik i├žinde, her insanin sair insanlardan ayrildigi bir y├Ân, ayristigi bir ├Âzellik muhakkak vardir. H├ólik-i Z├╝lcel├ól, birbirinin tipatip aynisi iki insan yaratmamistir. Dolayisiyla, iki ayri ├ólem olarak iki insanin evlilik s├╗retinde beraberligi-akrabaliktan is hayatina, okul arkadasligindan yol arkadasligina baska t├╝m beraberliklerde de oldugu gibi-i├žinde bir dizi ayrisma ve ├žatisma noktasini gizlemektedir. Mesel├ó, eslerden biri maviyi ├žok severken, ├Âb├╝r├╝ pembeye bayiliyor olabilir; ve evi boyamak s├Âzkonusuysa, bu pek├ól├ó bir problem ├╝retebilir. Hatta ayni rengi seven iki insan, bu rengin tonlari konusunda ├žatisabilir. Patlicani imambayildi suretinde seven bir koca ile kendisi ├Âyle sevdigi i├žin karniyarik suretinde yapan bir hanim, sirf bu sebepten dolayi birbiriyle tartisabilir ve en azindan biri digerine darilabilir. Her evliligi, b├Âylesi k├╝├ž├╝k meselelerden hayata ve d├╝nyaya dair daha derinlikli tercihlere uzanan uzun bir ├žizgide ├žok sayida gerilim ve ├žatisma beklemektedir.
Iste b├╝t├╝n bu ├žatisma noktalarinda, ask ├ž├Âz├╝m├╝ garanti etmez. Zira, ask fedak├ór degildir, karsilik istemektedir, “Ben sunu yaptim, ondan da bunu beklerim” demektedir. Oysa, hayatin kivrimlarinda yasanan nice mesele, taraflar “Ya o ya bu!” noktasinda kilitlendiginde, ancak feragatla ├ž├Âz├╝lebilmektedir. Feragat yoksa, kilit ├ž├Âz├╝lmez. O y├╝zden, birbirini ger├žek bir askla seven iki insanin, birbirine asik oldugu halde birbirine k├╝st├╝g├╝, darildigi ├žok├ža g├Âr├╝lmektedir. Herkesin kendi tercihinde direttigi bir kilitlenme hali, taraflardan en az biri feragata y├Ânelmez ise, ciddi bir kopmayi getirebilmektedir. Sonradan, “Onu h├ól├ó seviyorum,” “Simdiki aklim olsaydi” diye agitlar yakiliyor olsa bile…
Kisacasi, feragat temininde A┼čk─▒n yetersiz kaldigi bir ├Âzelliktir, ama yine feragat bir evliligin sihhati ve devami i├žin kesinlikle gereklidir. Birbirini sevdigi halde s├╝rekli ├žatisan ve ├ž├Âz├╝m├╝ hep karsidan bekleyen insanlarin bir evliligi s├╝rd├╝rmeleri m├╝mk├╝n degildir. Ve bu noktada, ‘karsilikli sevgi’ olarak askin yanisira, ‘karsiliksiz sevgi’ olarak sefkat g├╝ndemimize girmektedir. Edgar Allen Poe’nun en g├╝zel ask siirlerinden biri olarak hafizalara yer eden Annabel Lee’sinde s├Âyledigi “We loved with love that was more than love” dizesinde kasdettigi sey sefkat midir, yoksa T├╝rk├že m├╝terciminin yazdigi ├╝zere karasevda midir bilinmez; ama bilinen, sefkatin ‘asktan da ├╝st├╝n bir sevgi’ anlamina geldigidir. Zira, karsilik g├Ârerek veya en azindan karsilik bekleyerek sevmenin adi olarak aska mukabil, sefkatin en temel ├Âzelligi karsilik beklememesidir. Yolda g├Ârd├╝g├╝ bir kedi yavrusuna, g├╝n├╝n birinde evime giren fareleri yakalar beklentisiyle s├╝t vermez insan. Yahut, bir anne, otuz-kirk sene sonra belki bana yardim ederler beklentisiyle hayat├« tehlikeyi de g├Âze alip hamilelige y├Ânelmez. ├çocugu ezilmesin diye kendisini arabanin ├Ân├╝ne atan bir annenin, yavrularini yemesin derken kendi basini k├Âpege kaptiran tavugun, kuzusunu kurtarmak isterken kurda yem olan koyunun veya ko├žun davranisi ‘beklenti’yle izah edilebilir t├╝rden degildir. B├╝t├╝n bu davranislarin muharriki sefkattir; ve bu davranislarin g├Âsterdigi ├╝zere, sefkat karsiliksiz sevmektir, beklentisiz sevmektir. Askta olmayan bir ├Âzellik, sefkatin en belirgin ├Âzelligidir. Ask fedak├ór degildir, ama sefkatin meyvesi feragattir.
Bu bakimdan, aile hayati i├žinde askin ├ž├Âzemedigi gerilim noktalarinda sefkatle gelen bir feragat ve fedak├órlik kesinlikle isg├Ârmekte; askin kurtaramadigi bir├žok evlilik, eger ask o evliligin ‘yeter sart’i degilse, sefkatle kurtulmaktadir. Ki, bir├žok problemli evlilikte ├žocugun bir ‘kurtarici’ olmasi bu sirdandir. Askin ├ž├Âzmedigi bir├žok d├╝g├╝m sefkatle ├ž├Âz├╝lmekte; nice kari-koca, aralarindaki sorunlari ├žocuklarina olan sefkatlerinden dolayi-nefislerini ve incinen gururlarini bir kenara atip-feragatle bir ├ž├Âz├╝m arama yoluna gitmektedir. Sefkatin aska olan ├╝st├╝nl├╝g├╝n├╝n bir diger g├Âstergesi, evladini terkin esini terkten ├žok daha zor olmasidir. ├çocuklu ailelerin bosanmaya karsi daha diren├žli oldugu; bir├žok evliligin ├žocuklarin hatirina ayakta durdugu bir v├ókiadir. Hem, ├žocuklarin oldugu ve sefkatin a├žik├ža devreye girdigi evliliklerde insanlar gerginlik anlarinda ‘yutkunarak konusma’ ve iki kere d├╝s├╝nme tavri sergilemekte; meseleyi kestirip atmaktansa s├Âyleyecegi son s├Âz├╝ s├Âylemeyi ertelemekte; ve hadise bu y├╝zden ani ve fevr├« bir karara yol a├žmadan sogudugunda, mesele zaten makul bi├žimde ├ž├Âz├╝lmektedir. B├Âylesi durumlarda da, karsilik g├Ârmediginde yitip gidiveren askin kurtaramayacagi beraberlikler sefkatin hatirina y├╝r├╝mektedir.
Bu noktada, vurgulanmasi gereken, ama en ziyade ihmal g├Âren bir nokta, eslerin birbirine karsi da sefkatle muamele etmesidir. ├ç├╝nk├╝ kari ve koca, karsi cinsten biri olarak yekdigerine estir; ve ‘es’ olma a├žisindan, ask s├Âzkonusu olmaktadir. Ama esinin zaaflari ve faziletleriyle, artilari ve eksileriyle bir insan oldugunu; esinin ‘├žocuklarinin annesi’ oldugunu; esinin kayinvalide ve kayinpederinin ├žocugu oldugunu.. dikkate aldiginda insanin esine karsi sefkat hissi de galeyana gelmektedir. Yasanan gerilimde onun sergiledigi tavrin ‘kendisine karsi’ olmaktan ├Âte oldugu; bunun, ehadiyet sirri geregi ayri bir ailede ayri bir donanimla apayri sartlarda yetismis ayri bir ├ólem olmasindan kaynaklandigini dikkate aldiginda da, sefkat hissi uyanmakta; anlayisli olmayi, empatiyi ve feragati besleyerek, gerginligi ├ž├Âzmektedir.
Velhasil, askin ├ž├Âzemedigi gerilim durumlarinin ilaci feragattir; feragatin olabilmesi i├žin ise, sefkatin isletilmesi gerekir. Karsilikli sevgi olarak birbirine duyulan askin yetmedigi yerde, karsiliksiz sevgi olarak sevgi pek├ól├ó imdada yetisebilir.
O halde, sefkat, hayatin sair alanlarinda oldugu kadar, evlilik hayatinda da daha bir dikkati ve vurguyu hak etmektedir.
Umulur ki, ‘├Âm├╝r boyu ask’ gibi g├╝zel ama yetersiz form├╝ller ‘├Âm├╝r boyu sefkat’le tamamlandigi takdirde, aile i├ži gerginliklerin ├Âmr├╝ kisalirken evliliklerin ├Âm├╝r boyu olma sansi ve ├Âm├╝r boyu evliliklerin sayisi y├╝kselecektir.
METIN KARABASOGLU

Cevap b─▒rak─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak.