Mitolojide A┼čk Hikayeleri

Merhaba sizler i├žin mitolojiden baz─▒ a┼čk hikayeleri se├žtim umar─▒m ho┼član─▒rs─▒n─▒z,
Varolu┼čtan bu yana a┼čk insan─▒n ya┼čam─▒ndaki ├Ânemi korumu┼č ve y├╝cele┼čmi┼č bir duygudur. Bir├žok inan─▒┼čta kutsal olan a┼čk, ilk├ža─člar─▒n dini olarak kabul edebilece─čimiz bir s├Âylenceler b├╝t├╝n├╝ olan mitolojide ├Ânemli bir yer tutar.

 

T├╝m Anadolu ve Akdeniz co─črafyas─▒na yay─▒lm─▒┼č olan ├že┼čitli topluluklara ait mitolojilerde a┼čka dair s├Âylemler ├žoktur. Bunlar iki ana grup alt─▒na al─▒nabilir. Tanr─▒sal ve ├Âl├╝ml├╝ a┼čklar─▒. Her iki tema da hem yaz─▒n hem de maddi k├╝lt├╝r alan─▒nda etrafl─▒ca i┼členmi┼čtir. ├ľzellikle yunan mitolojisinde ├Ânemli bir yer tutar, k├Âkeni Anadolu ve Akdeniz d├╝nyas─▒ olan bu mitolojinin bu konuda en ├žok i┼členmi┼č tanr─▒s─▒ Zeus┬ĺtur. Onun ├žapk─▒nl─▒klar─▒ ve kar─▒s─▒ Hera┬ĺn─▒n k─▒skan├žl─▒─č─▒ dillere destand─▒r. Kendisini ├Âl├╝ml├╝ g├╝zellerden alamayan Zeus┬ĺu Hera her zaman sevgisi ile yola getirmeyi ba┼čarm─▒┼čt─▒r. Yunanl─▒ a┼čk─▒n─▒ anlat─▒rken erotizme varmaktan kendini sak─▒nmaz, onlara g├Âre a┼čk ve zevk ayn─▒ andad─▒r. Bu y├╝zden kutsal evlilik temas─▒n─▒ betimleyen en erken ├Ârneklerde Zeus bir eli ile Hera┬ĺy─▒ kavrarken di─čeriyle g├Â─čs├╝n├╝ tutmaktad─▒r. Daha sonraki d├Ânemlerde, mitlerinde ├že┼čitli yarat─▒klar─▒n k─▒l─▒─č─▒na b├╝r├╝nen Zeus┬ĺu cinsel birle┼čme an─▒nda g├Âstermekten ka├ž─▒nmaz, bu son derece do─čal bir ┼čeydir onlara g├Âre.

 

A┼čk ve cinsellik varolman─▒n ve soy vermenin temelidir, ├ž├╝nk├╝. Bu nedenle utan─▒lacak bir durumu da yoktur. Kendi k─▒l─▒klar─▒na soktuklar─▒ tanr─▒lar i├žinde durum ayn─▒d─▒r. Ama ├Âte yanda bir kutsaliyeti de vard─▒r evlili─čin ve o hep gizli kalm─▒┼čt─▒r. Sadece g├╝ndelik a┼čklar ortadad─▒r, birde kutsal say─▒lacak kadar y├╝ksek iz b─▒rakanlar. Di─čer ├Ânemli bir tema ise k├Âkl├╝ bir Anadolu dini olan anatanr─▒├ža k├╝lt├╝ndeki Attis ve Agdistis┬ĺin a┼čk─▒d─▒r. Bu dinin t├╝m inan├žlar─▒na y├Ân veren bu a┼čk olduk├ža h├╝sranl─▒d─▒r. Mitolojideki tanr─▒ a┼čklar─▒ ├žo─ču zaman bir do─ča olay─▒ veya bir ├ži├žek yada hayvanla ba─člant─▒ i├žerisindedir. A┼čk y├╝z├╝nden sava┼člarda ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Trioa Sava┼č─▒ ve Lapith-Kentauros m├╝cadelesi en ├Ânemlileridir. Kuvvet sembol├╝ saf Herakles bile sevdi─či k─▒z─▒ alamad─▒─č─▒ i├žin babas─▒n─▒n kentini yak─▒p y─▒km─▒┼č ve sonrada k─▒z─▒ ceza olarak ba┼čkas─▒na vermi┼čtir. Onun yapt─▒─č─▒ her kahramanl─▒kta biraz a┼čk vard─▒r denilebilir. Trioa d├Ân├╝┼č├╝ Odysseus t├╝m ├žilesine ra─čmen nice a┼čklar ya┼čam─▒┼čt─▒r. Ayn─▒ ┼čekilde Troia┬ĺdan tek kurtulan ki┼či olan Aieneas da. Kader hep elinde oyuncak etmi┼čtir, hem tanr─▒lar─▒ hem de insanlar─▒. K─▒saca kaderin ve a┼čk─▒n cilveler yapt─▒─č─▒ insanlara ve tanr─▒lara bakal─▒m biraz da.

 

Kutsal Evlilik ve Zeus┬ĺun a┼čklar─▒
Zeus ile Hera ve Hierosgamos
Zeus kehaneti ger├žekle┼čtirip babas─▒ Kronos┬ĺu yendikten sonra Zeus kendine yak─▒┼čan bir e┼č aray─▒┼č─▒ i├žine girmi┼čtir. Tanr─▒├žalar aras─▒nda a─č─▒r ba┼čl─▒l─▒─č─▒ ve g├╝zelli─či dillere destan olan Hera ├žal─▒vermi┼čti kalbini, o da ├žekicili─čine kap─▒ld─▒─č─▒ Hera┬ĺy─▒ kendine e┼č yapm─▒┼čt─▒. Onlar─▒n a┼čk─▒ da evlili─či de kutsald─▒r. Bir bak─▒ma evrenin birle┼čmesidir. Onlar─▒n bu evlili─či t├╝m ├Âl├╝ml├╝lere yol g├Âsteren bir simgedir. T├╝m do─ča olaylar─▒ bununla ba─člant─▒l─▒ gibidir. Do─čum ve t├╝r├╝n devam─▒ yada mevsimler ve tabiat─▒n varolu┼ču bu olgu etraf─▒nda toplanm─▒┼čt─▒r. Kutsal evlilik temas─▒ d├╝nya ├╝zerinde ana tanr─▒├žadan beri var olan do─čum ve bereket simgelerinin topland─▒─č─▒ en son ┼čekildir. Neolitik ├ža─čda en ilkel ┼čeklini g├Ârd├╝─č├╝m├╝z bereketi ve do─čurganl─▒─č─▒ simgeleyen ana tanr─▒├ža fig├╝rinlerindeki ana tanr─▒├ža ├╝zerine abanm─▒┼č k├╝├ž├╝k erkek fig├╝rleri ├žocuktan ├žok erkek bir tanr─▒├žay─▒ ve birle┼čmeyi simgelemekte ve bunun kutsall─▒─č─▒n─▒ g├Âstermektedir.
Hera al─▒ml─▒ ve ├žekici olmas─▒na ra─čmen Aphrodite ├Âl├╝ms├╝zler aras─▒nda en g├╝zeli say─▒lmaktad─▒r. O ideal bir di┼či ve a┼čk─▒n kendisidir hem insanlar hem ├Âl├╝ml├╝ler aras─▒nda bu tart─▒┼čmas─▒z b├Âyledir. Zeus Hera ┬Ĺya a┼č─▒kt─▒r ama ne de olsa bir erkektir g├Ânl├╝ ara s─▒ra g├╝zellerden yana kayar. S─▒k s─▒k kar─▒s─▒n─▒ ├Âl├╝ml├╝ g├╝zellerle bazen tanr─▒├ža veya yar─▒ tanr─▒├žalar ile aldat─▒r, en ├žokta nymphelerle g├Ân├╝l e─člendirmeyi sever.
Zeus ile Europa
G├╝zelli─čine a┼č─▒k olmu┼čtur Europa┬ĺn─▒n onu elde etmek ister ama yine de Hera┬ĺn─▒n k─▒skan├žl─▒─č─▒ndan ├žekinir. Belli etmeden elde etmek i├žin bir bo─ča k─▒l─▒─č─▒na girerek k─▒z─▒ ka├ž─▒r─▒r ve gizlice birlikte olur. Ondan ├žocuklar─▒ olur. Minos ve Rhadamanthys yery├╝z├╝nde ├Âyle tarafs─▒z davran─▒rlarki daha sonra ├Âl├╝ler ├╝lkesine yarg─▒├ž olurlar.

 

Zeus ile Danae
Zeus Danae┬ĺye a┼č─▒k olmu┼čtur, k─▒z─▒n babas─▒ Aiskiros do─čan torununun kendisini ├Âld├╝rece─či kehanetinden korkarak onu yerin alt─▒na her taraf─▒ tun├žla kapl─▒ bir odaya hapseder, erkek eli de─čmesin diye fakat Zeus ya─čmur olur ya─čar Danane ile birle┼čir ve k─▒z─▒ hamile b─▒rak─▒r. Bu ili┼čkiden Perseus do─čar. Bir├žok ser├╝venden sonra bir talihsizlik sonucu bilmeden kehaneti yerine getirir.

Zeus ile Leda
Zeus┬ĺun Leda┬ĺy─▒ elde edi┼či ilgin├žtir. Onu ├╝rk├╝tmemek i├žin bir ku─ču k─▒l─▒─č─▒na girer. Bu olay─▒n betimlemelerinde Leda hep bir ku─ču ile ├žiftle┼čirken g├Âsterilir. Bu ili┼čkiden Kastor ve Polydeukes adl─▒ iki ├žocuk do─čar. Bu iki karde┼č ├Âl├╝nce denizcilere yard─▒m eden iki y─▒ld─▒za ├ževirilirler biri sabah di─čeri ak┼čam yol g├Âsterir engin denizlerde gezenlere. ┼×afak y─▒ld─▒z─▒ ve kutup y─▒ld─▒z─▒.
Zeus┬ĺun Ganymedes┬ĺi ka├ž─▒rmas─▒.
Sadece kad─▒nlar─▒ sevmez, Zeus Troia┬ĺl─▒ bu gen├ž ├žoban─▒n g├╝zelli─čine de vurulmu┼čtur. Kartal k─▒l─▒─č─▒na girerek onu yakalar ve Olympos┬ĺa ka├ž─▒r─▒r orda tanr─▒lar sofras─▒na saki yapar onu.

 

Zeus ile ─░o
Zeus Io ┬Ĺya a┼č─▒k olunca onu Heran─▒n g├Âz├╝nden sak─▒nmak ve korumak i├žin inek k─▒l─▒─č─▒na sokar ama Hera bunu anlar ve ine─či ona vermesini ister. Zeus k─▒ramaz kar─▒s─▒n─▒ verir. Hera y├╝z g├Âzl├╝ Argos┬ĺu bek├ži diye kor Io┬ĺnun ba┼č─▒na, hi├ž uyumamaktad─▒r bu ├žoban. Zeus Hermes yard─▒m─▒ ile Argosu ├Âld├╝r├╝r ve Io┬ĺnun serbest kalmas─▒n─▒ sa─člar. Hera ├žok sevdi─či yarat─▒─č─▒n ├Âld├╝r├╝lmesine ├╝z├╝lm├╝┼čt├╝r Onun g├Âzlerini al─▒r ve kutsal hayvan─▒ olan Tavus ku┼čunun kuyru─čuna yerle┼čtirir onlar─▒. Bu sefer de Io┬ĺnun pe┼čine bir at sine─či salar. Sinek ─▒s─▒rd─▒k├ža ├╝lkeden ├╝lkeye ka├žmaktad─▒r, Io. Daha sonra Zeus M─▒s─▒r┬ĺda Nil k─▒y─▒lar─▒nda at sine─čini kovar ve Io┬ĺyu insan ┼čekline sokar. Gebe olan Io burada Epaphos adl─▒ bir ├žocuk do─čurur.

 
Ger├žek sevginin ve ba─čl─▒l─▒─č─▒n ├Âd├╝l├╝

Philemon ile Baukis
Asl─▒nda bu tam bir a┼čk hikayesi de─čildir ama sonu├ž k─▒sm─▒ndaki tema a┼čk ve sadakati belirtti─či i├žin ilgin├žtir. Zeus ara s─▒ra Hermes ile ├Âl├╝ml├╝ler aras─▒na iner ve k─▒l─▒k de─či┼čtirerek bir yabanc─▒ gibi onlar─▒n misafirperverliklerini ve sadakatlerini s─▒nar. Yine b├Âyle bir gezi s─▒ras─▒nda Phygia┬ĺ ya inerler. Hi├ž kimse kap─▒s─▒n─▒ a├žmaz onlara bu iki ihtiyardan ba┼čka . Fakir ama candan bir ikram sunarlar tanr─▒lara Baukis ayaklar─▒n─▒ y─▒kar misafirlerin ve dinlenmelerini sa─člar. Philemon da sirke tad─▒nda bir ┼čarap sunar misafirlerine bu kar┼č─▒lamadan ho┼čnuttur, Zeus. ─░├žtik├že ┼čarap eksilmez artar, ihtiyarlar bir tanr─▒ i┼či oldu─čunu anlarlar ve misafirlerine daha iyi hizmet edebilmek i├žin kesmek ├╝zere bah├žedeki tek kazlar─▒n─▒ yakalamaya ├žal─▒┼č─▒rlar. Fakat nafile yorgun d├╝┼čerler ikisi Zeus ac─▒r ihtiyarlar─▒n haline ve onlara ┬ôd├Ân├╝p yurdunuza bak─▒n beni ho┼č kar┼č─▒lamayanlara ne oldu derÔÇŽ┬ö G├Âr├╝rler ki kendilerinin kul├╝besinden ba┼čka her yeri su basm─▒┼č ve t├╝m evler yok olmu┼čtur. Kul├╝beleri ise beyaz mermer s├╝tunlu alt─▒n sa├žakl─▒ bir tap─▒nakt─▒r. ─░htiyarlar ┬ôbunca y─▒l birbirimizi sevdik ve ya┼čad─▒k ├Âl├╝rken birlikte ├Âlelim ve bu tap─▒na─č─▒n bek├žileri bizler olal─▒m ya┼čad─▒k├ža┬ö derler. Dilekleri kabul olur ve bek├ži kal─▒rlar tap─▒nakta bir g├╝n tap─▒na─č─▒n ├Ân├╝nde sar─▒lm─▒┼č otururken birden k├Âk salmaya ba┼člar ayaklar─▒, kabuk ba─člar bedenleri anlarlar ki ├Âl├╝m yak─▒nd─▒r son bir kez sevgilerini f─▒s─▒ldarlar ve art─▒k a─ča├ž olmu┼člard─▒r. Birbiri i├žine girmi┼č iki a─ča├ž, Baukis ─▒hlamur, Philemon me┼če olmu┼čtur. ─░┼čte b├Âyle ilgin├žtir. Bu hikayenin sonu.
Bitkilerle ba─člant─▒l─▒ a┼čklar
Pyramus ile Thisbe
A┼č─▒kt─▒r birbirlerine Pyramus ile Thisbe ama aileleri raz─▒ de─čildir bu i┼če. Ka├žmaya karar verirler gece yar─▒s─▒ her zaman ki dut a─čac─▒n─▒n alt─▒nda bulu┼čacaklard─▒r. Thisbe erken gelir ve beklemeye ba┼člar o s─▒ra av─▒n─▒ yeni yemi┼č bir aslan yakla┼č─▒r oraya korkan k─▒z ka├žarken harmanisini d├╝┼č├╝r├╝r. D├╝┼čen bez par├žas─▒ aslan─▒n ilgisini ├žeker ve onu par├žalar bu s─▒rada av─▒n─▒n kanlar─▒ bula┼č─▒r ona. Pyramus geldi─činde par├žalanm─▒┼č ve kanl─▒ harmaniyi g├Âr├╝r vaktinde yeti┼čip sevgilisini kurtaramad─▒─č─▒ i├žin k─▒l─▒c─▒n─▒ ├žekerek g├Â─čs├╝ne saplar f─▒┼čk─▒ran kanlar k─▒z─▒la boyar bembeyaz dutlar─▒. Korkusu ge├žen Thisbe geri d├Ân├╝nce cans─▒z bedenini bulur Pyramus┬ĺun dayanamaz k─▒l─▒c─▒ alarak kendine saplar ve onun da kan─▒ dutlara f─▒┼čk─▒rarak kar─▒┼č─▒r sevgilisininkine. Derler ki bu a┼čk─▒ an─▒msatmak i├žin art─▒k k─▒z─▒la boyal─▒d─▒r vaktiyle bembeyaz olan dutlar. Beyaz dutlar ise kavu┼čabilmi┼č sevgilileri kutsamaktad─▒r hala.

 

Apollon ile Daphne
Daphne┬ĺye a┼č─▒k olmu┼čtur Apollon ama t├╝m a┼čklar─▒nda oldu─ču gibi bunda da bahts─▒zd─▒r. K─▒za a┼čk─▒n─▒ itiraf etmek i├žin onu yakalamaya ├žal─▒┼č─▒rken bakire kalma─ča ant i├žmi┼č olan k─▒z ka├žar ve Artemis┬ĺten yard─▒m ister. Tanr─▒├ža onu defne a─čac─▒na d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r. Bu olaya ├╝z├╝len Apollon kavu┼čamad─▒─č─▒ sevgilisini ├Âd├╝llendirmek i├žin onu kutsal bitkisi yapar ve zafer ├želengi olarak ba┼člarda ta┼č─▒nmas─▒n─▒ sa─člar.
Apollon ile Heliotrope
Zay─▒f ve ince boyunlu bir nymphe┬ĺdir Heliotrope. Apollona a┼č─▒k olur. ─░lk zamanlar kar┼č─▒l─▒k bulur sevgisine ama hercai Apollon bir s├╝re sonra y├╝z├╝ne bakmaz olur k─▒z─▒n. ├ťz├╝nt├╝s├╝nden erir k─▒zca─č─▒z bir s├╝re sonrada ├Âl├╝r, ├╝z├╝l├╝r Apollon yapt─▒klar─▒na sevgilisinin cans─▒z v├╝cudunu ├ž─▒kar─▒r topraktan ve onu bir ├ži├že─če ├ževirir. ├ľyle bir ├ži├žek ki y├╝z bulamamas─▒na ra─čmen Apollon┬ĺdan nereye giderse gitsin y├╝z├╝n├╝ ona d├Ânen bir ├ži├že─če d├Ânm├╝┼čt├╝r, yani g├╝nebakana.

Tabiat olaylar─▒ ile ba─člant─▒l─▒ a┼čklar
Artemis veya Selene ile Endymion
Bakire kalmaya yemin etmi┼č ola Artemis geceleri g├Ârd├╝─č├╝ ├žoban Endymion┬ĺa vurulur. Burada mithos kar─▒┼čmaktad─▒r. Baz─▒ kaynaklar Artemis de─čil Selene oldu─čunu s├Âylerler. Asl─▒nda Artemis ve Selene ayn─▒ temada bile┼čir, ├žo─ču kez de Artemis ile Kybele. Baz─▒ zamanlar ay g├Âky├╝z├╝nde kaybolur i┼čte bu zamanlarda Artemis gizlice sevgilisinin ma─čras─▒na gider ve onunla ayn─▒ yata─č─▒ payla┼č─▒r, derler.

 

Ekho ile Narkisos
Ekho, Zeus nymphelerle oyna┼čt─▒─č─▒ vakit Hera┬ĺy─▒ oyalayan g├╝zel sesli bir nymphe┬ĺdir. Hera anlar ve k─▒zar ona, cezaland─▒r─▒r. ┬ôSesini kesece─čim senin art─▒k sadece son kelimeleri tekrarlayarak s├Âyleyeceksin┬ö der ve ondan sonra s├Âze ilk ba┼člayan nymphe olmaz art─▒k, sadece son kelimeleri s├Âyleyebilmektedir. G├╝zel bir delikanl─▒ olan Narkissos┬ĺ a┼č─▒kt─▒r ama ona seslenemektedir. Birg├╝n Narkissos koruda dola┼č─▒rken bir ses duyar. ┬ôKimse var m─▒ burada┬ö diye seslenir, nymphe ┬ôBurda, burda┬ö diye cevap verir. Narkissos g├Âremez onu. ┬ôGel┬ö diye seslenir. Kollar─▒n─▒ a├žarak ko┼čar Ekho ama Narkissos ka├ž─▒p gider. Y├╝re─či yaral─▒ k─▒zlardan biri tanr─▒lara yalvar─▒r ve cezaland─▒r─▒lmas─▒n─▒ ister NarkissosÔÇÖun, a┼čk─▒na kar┼č─▒l─▒k vermemi┼čtir ├ž├╝nk├╝. Nemesis ├Â├ž al─▒r ve bir suyun ba┼č─▒nda kendini seyreden Narkisos┬ĺu kendine a┼č─▒k eder ve yans─▒s─▒na kavu┼čmak i├žin sulara b─▒rak─▒r kendini, ├Âl├╝r. Ekho bunun ├╝zerine da─člardaki bir ma─čaraya ├žekilir o g├╝n bug├╝nd├╝r sadece son kelimeleri tekrarlay─▒p durmaktad─▒r.
Yasak a┼čklar
Ares ile Aphrodite
Aphrodite, Hephaistos┬ĺla evlidir ama yinede sava┼č tanr─▒s─▒ Ares ile birlikte olmaktan ├žekinmez. Hephaistos i┼čte iken ve ├Âzellikle geceleri, yan─▒nda Alektryon adl─▒ bir delikanl─▒ ile gelir Ares. Onlar i├žerde birlikte iken g├╝ne┼čin do─ču┼čunu haber vermek ├╝zere delikanl─▒ d─▒┼čar─▒da uyan─▒k kal─▒r. Ama bir gece uyuyuverir n├Âbetinde ve g├╝ne┼č Hephaistos┬ĺa bildirir, olan biteni. K─▒zg─▒nd─▒r ve ├Â├ž alma iste─čindedir demirci tanr─▒. ─░nce g├Âr├╝nmez ama par├žalanmayan bir a─č yapar ve yerle┼čtirir yata─č─▒na sonrada i┼čine gider. Zor bekler Ares gidi┼čini onun ve ard─▒ndan girer saraya soyunup yatarlar Aphrodite ile her ┼čeyden habersiz, girer girmez ├žal─▒┼č─▒r kapan ve k─▒sk─▒vrak yakalan─▒rlar. K─▒p─▒rdad─▒k├ža daha s─▒k─▒la┼č─▒r a─č, imkans─▒zd─▒r kurtulmas─▒, Hepaistos girer bu s─▒ra i├žeri ve rezaleti g├Ârs├╝nler diye ├ža─č─▒r─▒r t├╝m tanr─▒lar─▒. Gelirler ve g├╝lerler hepsi bu duruma kimisi k─▒skan─▒r Ares┬ĺi yerinde olmak ister. Zeus ba─č─▒┼člamas─▒n─▒ ister Hephaistos┬ĺun, boyun e─čer o da ba┼č tanr─▒ya, Ares utanc─▒ndan ka├žar gider ama gitmeden horoza ├ževirir Alektyron┬ĺu ve o g├╝nden beri g├Ârevidir, g├╝n do─ču┼čunu haber vermek insanlara.
Sevginin g├╝c├╝ ve bedeli
Pygmalion ile Galateia
─░nsan─▒n kendine ve kendi eserine a┼čk─▒n─▒ anlatan ve a┼čk─▒n ta┼č─▒ canland─▒racak kadar y├╝ce oldu─čunu g├Âsteren bir mitos┬ĺtur. Kad─▒nlardan nefret eden bir heykelt─▒ra┼č olan Pygmalion bir g├╝n i├žten gelen bir d├╝rt├╝ ile mi yoksa tanr─▒lar─▒n iste─či ├╝zeremidir bilinmez kusursuz bir kad─▒n heykeli yapma─ča giri┼čir. Defalarca h├╝nerli parmaklar─▒ ile en m├╝kemmel ┼čekle getirmek i├žin u─čra┼č─▒r heykelle. Sonunda bitirmi┼čtir. Galateia ad─▒n─▒ verir ona. Bakanlar canl─▒ san─▒rlar, oda sevmektedir bu fildi┼či par├žas─▒n─▒ ve g├╝n ge├žtik├že daha da ba─član─▒r ama bilir ki sevgisi cans─▒z bir varl─▒k i├žindir. Aphrodite tap─▒na─č─▒na gider ve kar┼č─▒s─▒na Galateia gibi bir k─▒z ├ž─▒karmas─▒ i├žin yalvar─▒r tanr─▒ya. Sonra evine d├Âner. Bir ├Âp├╝c├╝k kondurur dudaklar─▒na Galateia┬ĺn─▒n ┼ča┼č─▒r─▒r, cans─▒z de─čildir art─▒k ─▒l─▒k bir kar┼č─▒l─▒k gelir, ├Âpt├╝k├že de canlanmaya ba┼člar heykel, sonunda dile─či ger├žekle┼čmi┼čtir Pygmalion┬ĺun. A┼čk─▒na kar┼č─▒l─▒k bulmu┼č ve sevdi─čine kavu┼čmu┼čtur.

Ebedi ayr─▒l─▒k ve ├Âl├╝ms├╝z a┼čk
Orpheus ve Eurydike
Argonautlar seferinden d├Ând├╝kten sonra ├╝nl├╝ ├žalg─▒c─▒ Orpheus Trakia┬ĺya yerle┼čir ve burada g├╝zel bir peri k─▒z─▒ olan Eurydike┬ĺyi severek evlenir. Bir g├╝n ├ž─▒ld─▒ras─▒ya sevdi─či kar─▒s─▒ bir Aristaios adl─▒ bir ├žoban─▒n takibinden ka├žarken bir y─▒lana basar ve sokmas─▒ ile ├Âl├╝r. Bu olaya a┼č─▒r─▒ kederlenen Orpheus da─člara ├ž─▒kar fakat hi├žbir ┼čey, ├žalg─▒s─▒ bile teselli etmemektedir onu art─▒k. Daima Euridike┬ĺnin hayali g├Âz├╝n├╝n ├Ân├╝ndedir. Karar verir yer alt─▒na inecek ve usta saz─▒n─▒n ezgileri ile Hades ve Peshepone┬ĺyi etkileyip geri alacakt─▒r ├Âl├╝m d├╝nyas─▒ndan kar─▒s─▒n─▒. Yer alt─▒nda m├╝zi─či b├╝y├╝k etki yapar Hadesin ruhu yumu┼čar ve raz─▒ oldu vermeye Eurydike┬ĺyi ama ┼čart ko┼čmu┼čtur Hades, arkas─▒ndan gelecektir Orpheus┬ĺun ve g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒na d├Ân├╝nceye kadar bir kere olsun bakmayacakt─▒r kar─▒s─▒n─▒n y├╝z├╝ne. Kabul ederi ve ba┼člar yery├╝z├╝ne ├ž─▒kma─ča kendisi tam kap─▒dan ├ž─▒km─▒┼čt─▒r ki bakmak arzusu d├╝┼čer i├žine sabredemeyip d├Ân├╝p arkas─▒na bakar fakat daha hen├╝z yeni ├ž─▒kmak ├╝zere idir Eurydike, belli belirsiz bir hayal gibi g├Âr├╝r kar─▒s─▒n─▒ tutmak ister ama elinden kay─▒p gider. Tekrar Hades┬ĺe d├Ân├╝p almak ister kars─▒n─▒ ama b─▒rakmaz tanr─▒lar hi├žbir ├Âl├╝ml├╝ inemez ikinci defa yeralt─▒na. Her ┼čeyden elini ete─čini ├žekip da─člara ve ormanlara vurur kendini burada bir s├╝re sonra Bakkha┬ĺlar taraf─▒ndan parampar├ža edilerek ├Âld├╝r├╝l├╝r. ├ľl├╝rken g├╝l├╝ms├╝yordu ├žok sevdi─či kar─▒s─▒na kavu┼čaca─č─▒ i├žin art─▒k. Nehre at─▒lan kesik ba┼č─▒ Musalar taraf─▒ndan al─▒narak Lesbos adas─▒nda ad─▒na yapt─▒r─▒lan tap─▒na─ča konur.
Ayr─▒lmaz bir b├╝t├╝n├╝n iki par├žas─▒
Eros-Psykhe
A┼čk ve ruh ayr─▒lmaz bir b├╝t├╝nd├╝r. T├╝m acelecili─či ve merak─▒ sayesinde Erosu kaybetmi┼č olan Psykhe uzun s─▒k─▒nt─▒l─▒ bir aray─▒┼čtan sonra yine bulur onu. Hikaye uzundur. Eski zamanlarda bir kral─▒n ├╝├ž k─▒z─▒ vard─▒ en g├╝zelleri ise en k├╝├ž├╝─č├╝ idi. G├╝zelli─či dillere destan olan bu k─▒z Aphrodite┬ĺnin tepkisini ├žekmi┼čti. ├ç├╝nk├╝ art─▒k kimse ona tapm─▒yor ve sunu sunmuyordu. Eros┬ĺtan ona okunu at─▒p d├╝nyan─▒n en ├žirkin yarat─▒─č─▒na vurulmas─▒n─▒ sa─člamas─▒n─▒ istedi. Ama Eros┬ĺun ona a┼č─▒k olabilece─čini unutmu┼čtu. G├Âr├╝nce y├╝re─čine kor d├╝┼čt├╝ Eros┬ĺun. Annesine g├Ârevimi yapt─▒m dedi g├╝nler ge├žiyor ama k─▒z de─čil a┼č─▒k olsun tek bir talip bile ├ž─▒km─▒yordu. Bu sefer Apollon┬ĺa gitti. Ondan k─▒z─▒n anne ve babas─▒na k─▒zlar─▒n─▒ kurban etmezlerse bir felaket getirece─čini s├Âylemesini istedi. Eros daha ├Ânce davranm─▒┼čt─▒. Apollon r├╝yas─▒n─▒ girdi k─▒z─▒n ebeveynlerinin, onlarda irkilerek kahine dan─▒┼čmaya gittiler. Kahin onlara ┬ôk─▒zlar─▒n─▒ siyahlar giydirip bir tepeye b─▒rakmalar─▒n─▒ ve kanatl─▒ bir y─▒lan─▒n gelip onu yiyece─čini┬ö s├Âyledi. Denilen yap─▒ld─▒ aile a─čl─▒yordu k─▒z ise ┬ôart─▒k kurtuluyorum ba┼č─▒ma bela olan bu g├╝zellikten dedi┬ö onlara. Oturup beklemeye ba┼člad─▒ bir uyku bast─▒rd─▒ aniden, tatl─▒ bir yel al─▒p onu ba┼čka bir yere g├Ât├╝rd├╝. Uyand─▒─č─▒nda bir saray─▒n ├Ân├╝nde idi. ─░├žeri girdi bir ses ona┬öHo┼č geldiniz evinize biz sizin u┼ča─č─▒n─▒z┬ö dedi. Ortal─▒kta kimseler yoktu. ─░├žeri girdi ve y─▒kan─▒p kokular s├╝r├╝nd├╝kten sonra sofraya oturdu. Yemek yerken ses ┬ôGece yar─▒s─▒ kocan─▒z yata─č─▒n─▒za gelecek┬ö dedi. Sevindi demek evliydi. Tam denilen saatte birisi uzand─▒ yata─ča ama ─▒┼č─▒k olmad─▒─č─▒ i├žin g├Âremedi. G├╝nler b├Âyle ge├žiyordu. Bir gece kocas─▒ ┬ôbak karde┼člerin senin b─▒rak─▒ld─▒─č─▒ tepeye t─▒rman─▒yor┬ö dedi. K─▒z onlar─▒ g├Ârmek istedi─čini s├Âyleyince ┬ôolur ama dedikleri hi├žbir ┼čeyi yapmayacaks─▒n┬ö der. K─▒z kabul eder. Ho┼č kar┼č─▒lar ablalar─▒n─▒ hediyeler verir onlara d├Ânerken. K─▒sa bir s├╝re sonra yine ayn─▒ ┼čeyler olur fakat bu sefer k─▒skan├ž ablalar bask─▒n gelir. Ona bir ├ž─▒ra─č─▒ ve han├žer vererek kocas─▒ olan canavardan kurtulmas─▒n─▒ isterler. K─▒z gece yar─▒s─▒ ├ž─▒ra─č─▒ yakar ve bakmak arzusu duyar ├Âld├╝rmeden ├Ânce y├╝z├╝ne yakla┼čt─▒r─▒r ─▒┼č─▒─č─▒ yak─▒┼č─▒kl─▒ ve g├╝zel bir delikanl─▒ yatmaktad─▒r. Heyecanlan─▒r, s─▒├žrayan bir damla ya─č omzuna d├╝┼čer delikanl─▒n─▒n hemen uyan─▒r ve ka├žar gider arkas─▒ndan bir ses ┬ôG├╝venin ve sadakatin olmad─▒─č─▒ yerde a┼čk ya┼čayamaz┬ö der. Anlar ki kocas─▒ a┼čk─▒n kendisidir. Ard─▒na d├╝┼čer aray─▒p bulmak i├žin ama bo┼čunad─▒r. Sonunda Aphrodite tap─▒na─č─▒na s─▒─č─▒n─▒r ve yard─▒m ister, hi├ž ka├ž─▒r─▒r m─▒ bu ├Â├ž f─▒rsat─▒n─▒ Aphrodite. Say─▒s─▒z zor i┼če ko┼čar ama her seferinde k─▒z yard─▒m g├Âr├╝r ├╝stesinden gelir i┼člerin. Sonunda Eros ka├žar kapat─▒ld─▒─č─▒ yerden kar─▒s─▒n─▒ al─▒r ve Zeus┬ĺun huzuruna ├ž─▒kar. Evlendirir onlar─▒ Zeus ve ├Âl├╝ms├╝z yapar Psykhe┬ĺyi Aphrodite de sever bundan b├Âyle gelinini ve a┼čk ile ruh ayr─▒lmaz bir b├╝t├╝n olurlar.

A┼čk u─čruna g├Âze al─▒nan tehlikeler
Hero ile Leandros
A┼čk s─▒n─▒r tan─▒maz bazen. Hero ile Leandros┬ĺun a┼čk─▒ da b├Âyledir. Bir Aphrodite bayram─▒nda a┼č─▒k olurlar birbirlerine. Araya giren deniz bile ay─▒ramaz onlar─▒, her gece Hero┬ĺnun yakt─▒─č─▒ ├ž─▒ra─č─▒ya do─čru y├╝zer t├╝m yaz boyu Leandros. Azg─▒nla┼čan dalgalara ve h─▒r├ž─▒nla┼čan denize ra─čmen k─▒┼č─▒nda s├╝rmektedir bu gidi┼č geli┼č fakat bir gece kuvvetli bir r├╝zgar belki de bir tanr─▒ s├Ând├╝r├╝verir ├ž─▒ra─č─▒y─▒. Yenik d├╝┼čer dalgalara Leandros. Sabah sevgilisinin cans─▒z bedenini g├Âren Hero b─▒rak─▒r verir u├žurumdan a┼ča─č─▒ kendisini d├╝┼č├╝nmeden. Denizle ├ževrili bir kaya par├žas─▒na mezar kaz─▒l─▒r ve birlikte g├Âm├╝l├╝r bu iki a┼č─▒k. Dalgalar mezar─▒ silip s├╝p├╝rse de a┼čklar─▒ ├Âl├╝ms├╝z kal─▒r bu iki a┼č─▒─č─▒n.

 

Tanr─▒lar─▒n ├Âl├╝ml├╝lere olan a┼čklar─▒
Odysseus ile Kalypso
Odysseus gemisi azg─▒n f─▒rt─▒nalarla par├žaland─▒ktan sonra nihayet Kalypso┬ĺnun ya┼čad─▒─č─▒ adan─▒n k─▒y─▒s─▒na var─▒r. Kumsalda bayg─▒n yatt─▒─č─▒ s─▒rada onu bulan Kalypso a┼č─▒k olur. Al─▒r ma─čaras─▒na g├Ât├╝r├╝r ve orada al─▒ koyar. G├╝zelli─či ve tatl─▒ dili ile bir s├╝re Odysseus┬ĺu al─▒koymay─▒ ba┼čar─▒r ve onu ├žok sever fakat Odysseus┬ĺun akl─▒ geride b─▒rakt─▒─č─▒ ailesindedir. Gitmek istemektedir. A┼č─▒k Kalypso b─▒rakmak istemese de tanr─▒lar─▒n g├Âderdi─či buyru─ča boyun e─čerek ona bir sal yapmas─▒n─▒ s├Âyler ve giydirip ku┼čat─▒p vatan─▒na do─čru sa─č salim yollar. Art─▒k geride k─▒r─▒k bir kalp kalm─▒┼čt─▒r.
Aieneas ile Dido
Troia sava┼č─▒ndan ka├žarken Libya┬ĺya yolu d├╝┼čer Aieneas┬ĺ─▒n. Burada onu krali├že Dido kar┼č─▒lar ve a─č─▒rlar saray─▒nda. Yak─▒┼č─▒kl─▒ Aieneas┬ĺa ilk g├Ârd├╝─č├╝nde vurulmu┼čtur. Aieneas uzun s├╝re kal─▒r Dido┬ĺnun yan─▒nda gitme vakti geldi─činde b─▒rakmaz istemez Dido. Arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan gizlice ka├ž─▒r─▒l─▒r Aienas, sevgilisinin gitti─čini g├Âren Dido ├Âld├╝r├╝r kendini. Libya┬ĺdan a├ž─▒ld─▒klar─▒ s─▒ra g├Â─če y├╝kselen dumanlar─▒ g├Âr├╝r anlar ki yak─▒lan Dido┬ĺnun cans─▒z bedenidir. B├Âylece k├Ât├╝ biter bu a┼čk da.
Sava┼ča yol a├žan a┼čklar
Paris ile Helena
Troia kral─▒ Priamos ile Hekabe┬ĺnin o─člu olan Paris ananesinin g├Ârd├╝─č├╝ r├╝ya ├╝zerine do─čar do─čmaz ─░da da─č─▒na terk edilir. Burada bir di┼či ay─▒ besler onu ve sonra bir ├žoban bulur be b├╝y├╝t├╝r. Paris ad─▒ verilen delikanl─▒ g├╝nler ge├žtik├že serpilip b├╝y├╝meye ve yak─▒┼č─▒kl─▒ bir delikanl─▒ olmaya ba┼člar ve bir g├╝n Zeus taraf─▒ndan Hera, Artemis ve Aphrodite aras─▒nda ├╝zerinde en g├╝zeline yaz─▒l─▒ bir alt─▒n elman─▒n ortaya ├ž─▒kard─▒─č─▒ g├╝zellik tart─▒┼čmas─▒n─▒ sonu├žland─▒rmak ├╝zere hakem olaraka se├žilir. Her tanr─▒ bir vaatte bulunur ama o Aphrodite┬ĺyi se├žer, ├ž├╝nk├╝ o g├╝zeller g├╝zeli Menelaos┬ĺun kar─▒s─▒ Helena┬ĺn─▒n a┼čk─▒n─▒ vaat etmi┼čtir ona. Yerine gelir arzusu ve Aphrodite ba─člar ikisini. Paris kalkar Trioa┬ĺya gider burada bir kral o─člu oldu─čunu ├Â─črenir daha sonra izin al─▒p Mykenaia do─čru yola ├ž─▒kar Menelaos┬ĺun saray─▒nda konuk olur ve Helena┬ĺya a├ž─▒l─▒r. Onu kand─▒r─▒p Troia┬ĺya ka├ž─▒rd─▒ktan sonra yunanl─▒lar birle┼čerek ├Â├ž almak i├žin sefer d├╝zenlerler. Bu a┼čk u─čursuzluk getirir Troia ├╝zerine, 9 y─▒l s├╝ren uzun sava┼člardan sonra onuncu y─▒l─▒n ba┼člar─▒nda hile ile Troia d├╝┼čer yerle bir olur ve halk─▒ esir edilir. Paris ve Trioa kral ailesinin bir├žo─ču ├Âld├╝r├╝l├╝r geri kalan─▒ da esir edilir. D├Ân├╝┼č haz─▒rl─▒klar─▒na ba┼člayan yunanl─▒larda rahat kalmazlar ba┼člar─▒na bir├žok felaketler gelir ve ser├╝venler ge├žirirler bunlar─▒n en bilineni Odysseus┬ĺun ba┼č─▒ndan ge├ženlerdir.

Do─čan─▒n kendisinde b├╝t├╝nle┼čen a┼čk temas─▒

Attis ┬ľAgdistis-Kybele
Attis s├Âylencesi ile ilgili ├╝├ž farkl─▒ anlat─▒m vard─▒r. ─░lk anlat─▒m ┼č├Âyledir. Bir gece Zeus r├╝yas─▒nda kabar─▒r ve tohumunu yery├╝z├╝ne bir d├Âker bundan yar─▒ kad─▒n yar─▒ erkek bir varl─▒k ortaya ├ž─▒kar ad─▒ Agdistis olan bu varl─▒k tanr─▒lar taraf─▒ndan ele ge├žirilerek erkekli─činden edilir ve organ─▒ndan bir badem a─čac─▒ ortaya ├ž─▒kar Sangarios┬ĺun k─▒z─▒ Nana bu a─ča├žtan bir badem kopar─▒r ve hamile kal─▒r Attis┬ĺi do─čurur ve da─ča b─▒rak─▒r. B├╝y├╝y├╝p yak─▒┼č─▒kl─▒ bir delikanl─▒ olan Attis┬ĺe salt kad─▒n olan Agdistis a┼č─▒k olur. Attis ondan ka├žar ve Pessinus┬ĺa gider orada kral─▒n k─▒z─▒ ile evlenmeye kalkar. Tam d├╝─č├╝n gecesi Agdistis gelir ve Attis┬ĺi ├ž─▒ld─▒rt─▒r. Erkekli─čini keser atar Attis ve ├Âl├╝r. Agdistis tanr─▒lara yalvar─▒r ve sevgilisinin bedeninin bozulmamas─▒n─▒ sa─člar.
─░kinci anlat─▒ma g├Âre Phrygia s─▒n─▒r─▒nda Agdos adl─▒ bir kayaya ana tanr─▒├ža ad─▒na tap─▒n─▒l─▒rm─▒┼č, Zeus a┼č─▒k olmu┼č tanr─▒├žaya birle┼čmeyi ba┼čaramay─▒nca da tohumunu kayaya d├Âkm├╝┼č. Bundan Agdistis do─čmu┼č ├žift cinsiyetli olan bu yarat─▒─č─▒ Dionysos sarho┼č edip erkekli─činden etmi┼č. Uzvundan bir badem a─čac─▒ t├╝remi┼č Sangarios┬ĺun k─▒z─▒ bir badem koparm─▒┼č ve bundan gebe kalm─▒┼č, Attis┬ĺi do─čurmu┼č ve Sangarios┬ĺun iste─či ile da─ča b─▒rakm─▒┼č. Burada bir tekenin s├╝t├╝ ile beslenmi┼č . Agdistis ve Kybele ikisi birden a┼č─▒k olmu┼člar delikanl─▒ya ama Midas onu k─▒z─▒na almak istemi┼č. Agdistis Attes┬ĺi ├ž─▒ld─▒rtm─▒┼č delikanl─▒ bir ├žam a─čac─▒ dibinde erkekli─čini keserek can vermi┼č. Kybele onu g├Âmm├╝┼č, akan kan─▒ndan biten menek┼čeler ├žepe├ževre sarm─▒┼člar a─čac─▒. Agdisitis Zeus┬ĺa yalvarm─▒┼č Attis┬ĺin bedeni hi├ž bozulmas─▒n diye. Dile─či olmu┼č Attis┬ĺin sa├žlar─▒ b├╝y├╝meye ve k├╝├ž├╝k parma─č─▒ oynamaya devam edecekmi┼č. Sonra Agdistis sevgilisinin ├Âl├╝s├╝n├╝ alm─▒┼č ve Pessinus┬ĺ a g├Ât├╝r├╝p orda g├Âmm├╝┼č an─▒s─▒na bir bayram ve rahipler heyeti kumu┼č.
Kybele ile ilgili ├╝├ž├╝nc├╝ anlat─▒ma g├Âre tanr─▒├ža Attis adl─▒ bir delikanl─▒ya tutkundur, onu Pessinus kral─▒n─▒n k─▒z─▒ ile evlenmek ├╝zere iken bulur. D├╝─č├╝n yerinde birden kar┼č─▒s─▒na dikilerek ├ž─▒ld─▒rt─▒r ve kendi kendisini had─▒m etmesini sa─člar. Attis┬ĺin akan kan─▒ndan bitkiler f─▒┼čk─▒r─▒r ve bir ├žam a─čac─▒na d├Ân├╝┼č├╝r kendisi.
Bu efsane ile ilgili t├Ârenlerden g├╝n├╝m├╝ze hala baz─▒ esintiler kalm─▒┼čt─▒r. Bunlardan en ├Ânemlileri bat─▒ uygarl─▒─č─▒nda gelenek haline gelmi┼č olan y─▒lba┼č─▒ a─čac─▒n─▒n s├╝slenmesidir. Anadolu i├žin buna benzer bir durumda s├Âz konusudur. Hangi k├Â┼česine gidersek gidelim Anadolu┬ĺnun mutlaka dede, yat─▒r veya eren olarak adland─▒r─▒lan mezar ┼čeklinde bir kayalar kitlesinin ba┼č─▒nda bir a─ča├ž var ise bunun ├╝zerinin ├žaputlar ile dolu oldu─čunu g├Ârebilirsiniz. Bu t├╝r yerlerin en ├╝nl├╝s├╝ ise ─░stanbul┬ĺdaki Tellidede olarak an─▒lan yerdir ve burada da gelinlik ├ža─č─▒na gelen k─▒zlar yada bu vas─▒ta ile evlendi─čine inanan k─▒zlar─▒n adak olarak sunduklar─▒ gelin telleri a─ča├ž ├╝zerine ve mezar ├╝zerine serpilmekte ve as─▒lmaktad─▒r.
K─▒saca ├Âzetlersek a┼čk ve cinsellik ayr─▒lmaz bir b├╝t├╝n olmakla birlikte ├žo─ču zaman bunlar ayr─▒ tutulmu┼č ve manevi a┼čk daha y├╝celtilmi┼čtir. Kutsal evlilik temas─▒ ve Eros ┬ľ Psykhe a┼čk─▒ hem soyut hem de somut ahlaki kavramlar─▒ bir arada tutmaktad─▒r. Bunun d─▒┼č─▒nda Kutsal evlilik temas─▒ bir bak─▒ma yarat─▒l─▒┼č─▒n ve do─čumun ana kayna─č─▒ gibidir. ├ľte yanda bir├žok kahraman ve tarihi olaylar, a┼čklarla ve bunlar─▒n sonu├žlar─▒ndan do─čan intikam, kin duygular─▒ ve felaketlerle bezeli destanlar haline getirilmi┼čtir. Ama tek bir ┼čey ├╝st├╝n tutulmu┼č, sevenler ve sevilenler aras─▒ndaki a┼čklar y├╝celtilmi┼č ve ├Âv├╝lm├╝┼čt├╝r.
Ya┼čanan her olay, hissedilen her duygu, yarat─▒lan her ┼čeyin nedeni gibi g├Âsterilir ki; yarat─▒l─▒┼č─▒n k├Âkeninde a┼čk vard─▒r diyebiliriz k─▒saca.
Umar─▒m be─čenmi┼čsinizdirÔÇŽ

Cevap b─▒rak─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak.